Endocannabinoïden

Endocannabinoïden doorgrond van A tot Z

Wat zijn endocannabinoïden? Deze vraag stelde ik aan Google. Op pagina 8 zijn we nog steeds niet verder gekomen dan ‘chemische stoffen’ of ‘verbindingen in het lichaam’. Dat zegt nu eens letterlijk niets. Chemische stoffen of verbindingen zijn zo’n vage woorden, dat het verbazingwekkend is dat schrijvers daar mee weg komen. Stellen lezers zich daar geen vragen bij? Het grappig is dat ik mij daar ook al schuldig aan heb gemaakt. Niet goed weten hoe je in Jip & Janneke taal moet uitleggen wat endocannabinoïden zijn en welke termen je daarvoor moet gebruiken. Dan ga je snel naar vage, nietszeggende woorden als ‘stoffen’ en ‘verbindingen’ grijpen. Guilty as charged! Maar laat ik het goed maken met jullie en nu eens deftig uitleggen wat endocannabinoïden zijn en wat ze eigenlijk in ons lichaam doen.

Het endocannabinoïden systeem

endocannabinoïden verbindingen

Hoewel dit artikel over endocannabinoïden gaat en we al eens eerder een artikel over het endocannabinoïden systeem (ECS) hebben gepubliceerd, vind ik dat we bij het prille begin moeten beginnen. Best ironisch dat ik naar een artikel link waar ik zelf iets schreef over stoffen en verbindingen. Het artikel is correct qua informatie, maar ik wil er graag wat verdieping in brengen nu.

Wetenschappelijke uitleg

Volgens de wetenschappelijke website ScienceDirect is het endocannabinoïden systeem “een complex netwerk van lipiden die de endogene liganden, hun cannabinoïde receptoren en de enzymen die de vorming en afbraak van endocannabinoïden katalyseren omvatten.”1 

Niet echt Jip & Janneke taal natuurlijk. Laten we deze zin, die ongetwijfeld mijn SEO-score voor dit artikel omlaag heeft gehaald, eens analyseren:
– Lipiden zijn moleculen die koolwaterstoffen bevatten en de bouwstenen vormen van de structuur en functie van levende cellen2. Je zou kunnen stellen dat het vetten en vetachtige stoffen zijn, maar dan hangen we weer vast aan het woord ‘stoffen’. Bouwstenen van de structuur van levende cellen klinkt veel interessanter.
– Endogeen betekent eenvoudigweg: door het lichaam gemaakt.
– Liganden zijn moeilijker uit te leggen. De eenvoudigste uitleg vond ik op Wikipedia3, niet mijn favoriete website, maar in dit geval best ok: “Een ligand is een molecuul of een ion dat een vrij elektronenpaar heeft, dat gebruikt kan worden om een binding te vormen met een metaal of een metaalion.” Gelukkig heb ik chemie gestudeerd.
– Cannabinoïde receptoren en enzymen heb ik reeds uitgelegd in het artikel over het endocannabinoïden systeem.

Eenvoudiger uitgelegd:
endocannabinoïden zen

Heb je ooit gehoord van het idee dat ons lichaam best in staat is om zichzelf te helen? Dat speciale heelsysteem is ons endocannabinoïden systeem. Ons lichaam kan inderdaad zichzelf helen, omdat we op celhoogte een soort meetapparaatjes hebben die de staat van onze cellen meten. Die apparaatjes zijn met elkaar verbonden en vormen ons ECS.

Ons endocannabinoïden systeem houdt de gezondheid en ‘stabiliteit’ van ons lichaam in het oog. Is er iets mis, dan gaat het die informatie vliegensvlug doorspelen naar de hersenen en de rest van het lichaam. Een heel proces wordt in gang gezet…

Endocannabinoïden

Nadat een cel in ons lichaam weet dat er iets mis is, gaat het deze informatie doorgeven aan het endocannabinoïden systeem, wat op zijn beurt endocannabinoïden gaat aanmaken. Deze endocannabinoïden zijn in principe chemische boodschappers, die de boodschap over het niet in orde zijn van cellen doorspelen naar de hersenen en andere delen van het lichaam, waardoor de juiste delen van ons lichaam worden geactiveerd. Het helen kan beginnen.

endocannabinoïden receptoren

Voor een deftige uitleg zonder ‘stoffen’ of ‘verbindingen’ ging ik weer op zoek op de ScienceDirect website. Na een hele pagina4 met allerlei artikelen over endocannabinoïden te doorzoeken, kwam ik bij de volgende prachtige omschrijving: “Endocannabinoïden zijn een klasse van endogene lipidemoleculen, die fungeren als liganden voor cannabinoïde receptoren.”

Vertaling: Endocannabinoïden worden aangemaakt in ons lichaam (endogeen) en zijn vetmoleculen met een vrij elektronenpaar. Dat elektronenpaar is de reden dat een endocannabinoïde een connectie vormt met de receptoren, waardoor het hele spelletje van functies in ons lichaam activeren begint. Best een geniaal concept.

Verschillende soorten endocannabinoïden

Er zijn ondertussen talrijke soorten endocannabinoïden ontdekt die een rol spelen in ons lichaam. Volgende 5 soorten komen het meeste voor en bekleden de belangrijkste posities:

Anandamide
Endocannabinoïden anandamide

De bekendste en meest voorkomende endocannabinoïde is zonder twijfel anandamide6. Op dezelfde manier als THC werkt anandamide samen met de receptoren van het ECS in ons lichaam en functioneert het als een signaalboodschapper.

Anandamide breekt heel gemakkelijk weer af, waardoor het niet lang in ons lichaam blijft. Het werkt via het vraag-en-aanbod principe: het wordt gecreëerd als ons lichaam het nodig heeft om ons lichaam stabiel te krijgen. De endocannabinoïde bindt zich aan de CB1- en CB2-receptoren, waardoor het invloed heeft op fysiologische processen zoals eetlust, pijnbestrijding, cel aanmaak, stemmingswisselingen, geheugen, leren en vruchtbaarheid.

Anandamide staat algemeen bekend als de “geluk molecule”, vanwege zijn effect op ons lichaam en stemming.

2-arachidonoylglycerol (2-AG)
endocannabinoïde

2-AG7 is een endocannabinoïde die voornamelijk de CB1-receptoren in de hersenen activeert8. Ook deze vetmolecule wordt naar behoefte in het lichaam geproduceerd en wordt na gebruik weer snel afgebroken.

Wetenschappers denken dat 2-AG een belangrijke rol speelt bij neurodegeneratieve ziekten en hersenletsels. Verhoogde niveaus van 2-AG zijn gevonden in de hersenen van patiënten met de ziekte van Alzheimer9 en mensen die een beroerte hebben10. 2-AG kan fungeren als een natuurlijk beschermingsmechanisme om de impact van verwondingen aan de hersenen te minimaliseren.

N-arachidonoyl dopamine (NADA)
endocannabinoïde systeem

In 2000 werd NADA11 als derde ontdekt als cannabinoïde die in contact gaat met de CB1- en TRPV1-receptoren, maar niet met CB2-receptoren.

NADA is de primaire contact”persoon” voor de TRPV1-receptor.  Deze receptoren bevinden zich op sensorische zenuwen en zijn degene die pijnrespons veroorzaken. NADA zorgt er voor dat pijn draaglijk blijft, door een aantal van die receptoren te gaan bezetten waar anders neurotransmitters zouden gaan settelen die wél een pijnrespons veroorzaken. NADA wordt dus ingezet om de hoeveelheid pijn die we voelen te reguleren. Hoe minder NADA endocannabinoïden TRPV1-receptoren bezetten, hoe meer ruimte er over blijft voor de andere neurotransmitters, wat meer pijn betekent.12

Noladin ether (2-arachidonyl glyceryl ether or 2-AGE)
Noladin ether (2-arachidonyl glyceryl ether or 2-AGE)

2-AGE13 werd in 2001 ontdekt door dezelfde wetenschapper die ook THC en vele andere fytocannabinoïden ontdekte. Structureel is 2-AGE bijna identiek aan 2-AG. Ze hebben bijna identieke chemische formules, maar zijn op een iets andere manier gerangschikt, waardoor ze andere effecten hebben op het lichaam.

2-AGE activeert zowel de CB1- als CB2-receptoren, maar heeft de voorkeur voor CB1. Noladin ether heeft een dubbele taak: het zet de CB1-receptoren in werking zoals anandamide en 2-AG dat doen, maar bij de CB2-receptoren gaat het gedeeltelijk tussen de agressieve anandamide en 2-AG cannabinoïden en de receptoren gaan staan. Het zorgt er voor dat niet alle receptoren kunnen bezet worden door zijn mede-cannabinoïden, waardoor het de hoeveelheid endocannabinoïden in ons systeem helpt reguleren. Onze laatste endocannabinoïde, virodhamine, doet dit fulltime.

Naast de klassieke CB1- en CB2-receptoren bindt 2-AGE zich ook aan de PPAR-receptor, die o.a. de gevoeligheid voor insuline, glucosehomeostase en ontstekingen bepaalt en een belangrijke rol speelt in de regulatie van ons vetmetabolisme.14

Virodhamine
Virodhamine

In 2002 werd de laatste endocannabinoïde ontdekt: virodhamine15. Deze deelt dezelfde chemische formule met anandamide, maar heeft een heel ander effect en functie in ons lichaam.

Virodhamine heeft een regulerende functie. Vooral anandamide en 2-AG zijn ontzettend enthousiaste endocannabinoïden, die hun vrije elektronenparen gaan vasthangen aan iedere welwillende receptor die ze tegen komen, zonder zichzelf te reguleren in hun enthousiasme. Virodhamine wordt in het leven geroepen om die energiekelingen een beetje in het gareel te houden en neemt plaats in bij de receptoren die niet noodzakelijk mee moeten spelen op dat moment.

Virodhamine is een mooi bewijs van hoe ons lichaam zichzelf in stand kan houden zonder hulp van buitenaf. Prachtig!

Conclusie

Ons lichaam heeft een uniek systeem dat er voor zorgt dat alles stabiel blijft. Het ongelooflijk interessante verhaal over endocannabinoïden en hun endocannabinoïden systeem deed mij stiekem tegelijkertijd een punthoofd krijgen. Het gehele systeem complex noemen is een zwak understatement, maar de nerd in mij is tevreden. Dit van A tot Z uitpluizen was tijdrovend, maar zo interessant dat ik met een glimlach op mijn gezicht in slaap ga vallen vanavond.

In het dagelijkse leven staan we er niet altijd bij stil dat ons lichaam best wel heel wat werk verzet. Het is dan ook geweldig om te ontdekken hoe ieder puzzelstukje in elkaar past.

Endocannabinoïden
Bronnen

1 https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/endocannabinoid-system
2 https://www.news-medical.net/life-sciences/What-are-Lipids.aspx
3 https://nl.wikipedia.org/wiki/Ligand
4 https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/endocannabinoids
5 https://www.sciencedirect.com/book/9780124201262/the-endocannabinoidome
6 https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Anandamide
7 https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/2-arachidonoylglycerol
8 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9915812
9 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25818503/
10 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27021494
11 https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/5282105
12 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2757501/
13 https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/6483057
14 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2220031/
15 https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/virodhamine


Wat vond je van dit artikel? Laat het ons weten en geef je waardering:
SlechtOnvoldoendeGemiddeldGoedZeer goed (3 votes, average: 5,00 out of 5)
Loading...

Gerelateerd nieuws

1
Goedendag 👋,

Waarmee kunnen wij je helpen?
Powered by